ถาม : กล่าวกันว่าการที่คนเราสมัยนี้มีความประพฤติย่อหย่อนทางศีลธรรมกันมาก ก็เพราะว่าไม่เชื่อเรื่องนรกสวรรค์ ไม่กลัวโลกหน้า เนื่องจากยุคนี้เป็นยุควิทยาศาสตร์ อันเป็นยุคที่นักวิทยาศาสตร์ได้สอนไว้ว่า ไม่ว่าสิ่งใดก็ตามที่เราไม่สามารถพิสูจน์ให้เห็นประจักษ์ หรือไม่สามารถตรวจวัดได้ สิ่งนั้นล้วนย่อมเป็นเรื่องที่งมงายทั้งนั้น
           คนเราสมัยนี้ก็เลยไม่กลัว "นรก" บอกว่าเป็นเรื่องที่เหลวไหล เป็นเรื่องที่ไม่ สามารถพิสูจน์ให้เห็นจริง ๆ ได้ "นรก"คงเอาไว้สำหรับหลอกคนปัญญาอ่อนเล่นเท่านั้นเอง ด้วยเหตุนี้เองคนเราสมัยนี้เลยชอบทำผิดศีลธรรมกันตามใจชอบ ทำให้บ้านเมืองปั่นป่วน สับสนวุ่นวายไปหมด ถึงตรงนี้ก็เลยอยากจะถามว่าในทางพุทธศาสนายืนยันได้หรือไม่ว่า "นรกมีจริง "

ตอบ : ถ้าตอบตามหลักฐานที่มีอยู่ในพระไตรปิฎก ก็คงต้องตอบว่า พระพุทธศาสนายืนยันว่า "นรก" มีจริง !

ถาม : เราจะมีการพิสูจน์เรื่องนี้ให้ประจักษ์ชัดได้อย่างไร เพราะสมัยนี้เป็นสมัยวิทยาศาสตร์ คนเราย่อมไม่เชื่ออะไรง่าย ๆ อยู่แล้ว คือต้องเห็นกับตาจึงจะเชื่อ เพราะถ้าจะอ้างว่า มีมาในพระไตรปิฎกเพียงอย่างเดียว คนสมัยนี้คงจะรับกันยาก

ตอบ : มีวิธีพิสูจน์ความจริงอยู่เหมือนกัน แต่ไม่ทราบว่าจะมีใครกล้าพิสูจน์หรือเปล่า

ถาม : ถ้าเรื่องนี้สามารถพิสูจน์ได้จริง คนเราก็จะกลัวบาปกรรมกันมากขึ้น สังคมก็จะสงบสุข มากขึ้นกว่านี้

ตอบ : ถ้าอ่านคำสอนของพระพุทธเจ้าเกี่ยวกับการทำความดีความชั่ว หลาย ๆ แห่ง ท่าน จะบอกชัดเลยว่า คนทำความดีแล้วก็จะได้รับผลดีในชีวิตนี้อย่างนี้ ๆ และเมื่อ เบื้องหน้าแต่ตายเพราะกายแตก ก็จะไปเกิดในสวรรค์ชั้นนั้น ๆ คนทำความชั่วก็เช่น เดียวกัน เมื่อทำความชั่วย่อมได้รับผลร้ายในชีวิตนี้อย่างนี้ ๆ และเมื่อเบื้องหน้าแต่ตาย เพราะกายแตก ก็จะไปตกนรกชั้นนั้น ๆ

ถาม : ยังไม่เห็นมีวิธีพิสูจน์ตรงไหนเลย

ตอบ : มีสิ..ท่านก็บอกเราให้เห็นชัดแล้วว่า นรกสวรรค์นี้เป็นเรื่องของชีวิตหลังความตาย คำว่า "เบื้องหน้าแต่ตาย เมื่อกายแตก..." ก็บอกให้รู้ ๆ อยู่ว่าต้องตายไปก่อนจึงจะได้พบเห็น นรกสวรรค์จึงไม่ใช่สิ่งที่คนธรรมดาทั่วไปจะสามารถพบเห็นประจักษ์ได้ใน ขณะที่มีชีวิตอยู่

ถาม : อ้าว..แล้วอย่างนี้จะพิสูจน์กันได้อย่างไร

ตอบ : พิสูจน์ได้แน่นอน..แต่มีปัญหาอยู่ที่ว่าจะมีใครกล้าพิสูจน์หรือเปล่า นั่นคือ คนที่ต้องการจะรู้เห็นด้วยตัวเองว่านรกมีจริงหรือไม่ ก็ต้อง "ยอมตาย" เพื่อที่จะพิสูจน์ด้วยชีวิตของตนเอง เพื่อให้เป็นไปตามหลักที่ท่านได้วางไว้ นี้เป็นหนทางเดียว เท่านั้นในการพิสูจน์เรื่องนรกสวรรค์สำหรับปุถุชนอย่างเรา ๆ ท่าน ๆ

ถาม : โห..! อย่างนี้ใครจะกล้าลงทุนยอมตาย แล้วไม่มีทางอื่น ๆ จะพิสูจน์ความจริงเรื่องนี้ ได้อีกหรือไม่ เช่นวิธีการใช้เครื่องมือตรวจสอบต่าง ๆ

ตอบ : การตรวจสอบผ่านประสาทสัมผัสทั้งห้า เป็นขอบเขตที่วิทยาศาสตร์สามารถทำได้ แต่ การพิสูจน์เรื่องของ "นรกสวรรค์" ท่านว่าเป็นเรื่องของประสบการณ์ชีวิตหลังความตาย โดยตรง จึงเป็นเรื่องที่ต้องพิสูจน์ด้วยชีวิต ไม่สามารถใช้ประสาทสัมผัสทั้งห้า ใช้ในการ ตรวจสอบได้ (แม้ว่าจะใช้เทคโนโลยี่เป็นเครื่องมือช่วยก็ตาม )

ถาม : ถ้า "นรก" เป็นสิ่งที่พิสูจน์ไม่ได้ในขณะที่เรามีชีวิตอยู่เช่นนี้ แล้วเราจะเอาอะไรมาเป็น เครื่องช่วยให้เราให้เราเกิดความมั่นใจในการความดี ละเว้นความชั่ว

ตอบ : ถ้าเป็นชาวพุทธสมัยก่อน เขาใช้หลักศรัทธา คือเชื่อมั่นในสิ่งที่พระพุทธองค์ทรงตรัส ว่าเป็นความจริง เพราะเขาสามารถพิสูจน์ในสิ่งที่พระพุทธองค์ทรงตรัสเกี่ยวกับชีวิต ปัจจุบันว่าล้วนเป็นความจริงทั้งสิ้น ส่วนเรื่องของโลกหน้าซึ่งเป็นสิ่งที่ยังพิสูจน์ไม่ได้ เขาก็ใช้ความศรัทธาเชื่อมั่นว่า สิ่งที่พระพุทธองค์ทรงตรัสเกี่ยวกับเรื่องนรกสวรรค์ย่อม เป็นความจริงอย่างแน่นอน
         ความมั่นใจในความตรัสรู้ดีของพระพุทธองค์นี้เองที่ทำให้ชาวพุทธในสมัยก่อน ปฏิบัติตัวเป็นคนดีมีศีลธรรม ไม่เหมือนคนที่ไม่มีศรัทธาอย่างในยุคปัจจุบัน เพราะคนเรา หากไม่มีศรัทธา ก็มักจะทำอะไรตามใจชอบโดยไม่คำนึงถึงศีลธรรม บ้านเมืองจึงเกิดความ วุ่นวายเสื่อมโทรมดังที่เห็นอยู่ในยุคปัจจุบัน

ถาม : วิธีที่จะให้คนรุ่นใหม่หันมาเชื่อเรื่องนรกสวรรค์โดยอ้างว่าพระพุทธเจ้าทรงตรัสนี้คงจะ ยากสักหน่อย เพราะคนรุ่นนี้ยิ่งเห็นเรื่อง"ศรัทธา" ว่าเป็นความงมงายอยู่ด้วย น่าจะ ยังมีวิธีการอื่น ๆ ที่ใช้ได้ผลอีกไหมในการชักจูงให้คนกลัวบาปกลัวกรรมกันมากขึ้น

ตอบ : เราอาจจะใช้วิธี "ไม่ประมาท" ก็ได้

ถาม : วิธีนี้เราต้องปฏิบัติอย่างไร ?

ตอบ : ในเมื่อเรายังไม่รู้ชัดว่า นรกมีจริงหรือไม่จริง เราก็ไม่ประมาทไว้ก่อน คือ ตามหลักพุทธศาสนาท่านก็กล่าวไว้แล้วว่าหากเราทำความดี ผลแห่งกรรมดีนั้น ย่อมจะประจักษ์แก่ใจของเราในชีวิตนี้เอง คือมีความสุข ปีติ โสมนัส รื่นเริงบันเทิงใจ และ ทีนี้ในวันข้างหน้าหากเมื่อใดที่เราจะต้องตายไป เราก็มั่นใจได้เลยว่าหากมีนรก สวรรค์ขึ้นมาจริงละก้อ เราปลอดภัยแน่ ๆ เพราะเราทำความดีไว้มากมาย ทีนี้ถ้าหากว่า เราตายไปแล้ว เกิดนรกสวรรค์ไม่มีจริง ก็ยังถือว่าชีวิตของเราเท่าที่ได้ดำเนินมาก็ได้รับ ความสุขจากการทำความดี เป็นผลกำไรอย่างคุ้มค่าเรียบร้อยแล้ว ไม่ต้องเสียดายเวลาอะไร คิดได้อย่างนี้ก็สบายใจ หายกังวล มีความมั่นใจในชีวิตมากขึ้น
          ตรงกันข้ามกับคนประมาท ที่คิดว่านรกสวรรค์ฉันไม่เชื่อหรอก ชาตินี้เกิดมา ขอกอบโกยทุกรูปแบบเอาไว้ก่อน ทีนี้ความชั่วที่เขาทำไว้เยอะแยะ ที่จริงมันก็ก่อให้ เกิดผลร้ายแก่จิตใจของเขาทารุณมากพอแล้ว ต่อมาในยามเมื่อเขาตายไป ถ้ามันไม่มีนรก จริงๆ อย่างที่เขาว่าก็แล้วกันไป แต่ถ้าทีนี้มันเกิดมีนรกจริง ๆ ขึ้นมา แล้วเขาจะทำอย่างไร จะกลับมาแก้ตัวใหม่ก็ไม่ได้อีกแล้ว และ ความทุกข์ที่ได้รับในนรกก็แสนจะทารุณ มันไม่คุ้มค่า เลยกับความสุขทางวัตถุเล็ก ๆ น้อย ๆ ในช่วงเวลาสั้น ๆ ที่ตัวเองได้รับในยามเมื่อมีชีวิตอยู่เลย

ถาม : ทำไมนรกมันน่ากลัวนักหรือ เหมือนกับที่เขียนตามผนังโบสถ์หรือเปล่า

ตอบ : ความน่ากลัวของนรก ที่เขาเขียนตามผนังโบสถ์ในสมัยโบราณ มันเป็นเรื่องของจินตนาการของศิลปิน แต่ในพระไตรปิฎกมีอยู่พระสูตรหนึ่งที่กล่าวไว้ในเชิงเปรียบเทียบให้เห็นถึงความน่ากลัวของนรก คือท่านพูดบรรยายไม่ไหวก็เลย ใช้วิธีเปรียบเทียบเอา

ถาม : ท่านเปรียบเทียบไว้อย่างไร

ถาม : ระยะเวลาในนรกยาวนานแค่ไหน?

ตอบ : สรุปคือ ถ้ามีใครมาถามชาวพุทธว่า นรกสวรรค์มีจริงหรือไม่ ก็ตอบไปได้เลยว่า พระพุทธเจ้าสอนว่ามีจริง (ตามหลักฐานในพระไตรปิฎก) และถ้าหากเขาถามถึงความคิดเห็นส่วนตัวของเราว่าเชื่อในเรื่องนี้หรือเปล่า เราก็ตอบไปอย่างตรงไปตรงมาว่า "ยังไม่เชื่อ" เพราะเกิดมาไม่เคยเห็นสักที แต่ที่แน่ ๆ คือฉัน "ไม่ประมาท" คือ ฉันมีความมั่นใจในการดำเนินชีวิตที่ถูกต้องของฉันเองว่า ถ้าหากมันเกิดมี"นรก" ขึ้นมาจริงๆละก้อ สถานที่เช่นนั้นคงจะไม่ใช่จุดหมายปลายทางของชีวิตฉันอย่างแน่นอน